a- Kirkitli Dokuma aaagahları: Masa aaagahı yatay aaagah (konar – göçer veya yer aaagahı; bez ayağı dokumaların yapımında kullanılmaktadır) diaaa aaagah (halı dokuma aaagahı. Sarma aaagah düz aaagah olmak üzere üç çeşidi görülmektedir).
b- Mekikli Dokuma aaagahları: Kamçısız aaagahlar (genellikle iki pedallı mekiğin elle atılması ile dokumalar yapılmaktadır) Kamçılı aaagahlar (mekiğin kamçının çekilmesi ile atılarak dokuma yapılmaktadır) Çukur aaagahlar (dokuyucunun oturduğu yer pedalların bulunduğu kısım çukur içerisindedir) Yüksek aaagahlar Armürlü (sekiz gücüden yirmidört gücüye kadar gücü gerektiren dokumalarda kullanılmaktadır) ve Jakarlı (Yirmi otuzikiden fazla gücü gerektiren dokumalarda kullanılmaktadır) aaagahlar.
Batı İran’daki bir yöreden adını alan Sine Düğümü olarak bilinmektedir. Bu düğümde iplik yalnızca çözgü çiftinin önündeki teline bağlanır diğer çözgünün arkasından geçirilip aşağı doğru çekilerek sıkıştırılmaktadır. İran düğümlü halılarda da iki atkı ipi kullanılmaktadır.
Uşak Konya Bergama (Yağcıbedir) Hereke Gördes Kula Ladik Sivas Milas Antalya (Döşeme altı) Fethiye Kırşehir Niğde Kayseri Isparta renk motif kaliteli halı üretimi yapan önemli halı merkezlerdendir.
Manisa’nın Gördes kazasında kullanıldığından bu ismi alan yurdumuzda halı dokumalarda kullanılmaktadır dünya literatürüne de Türk Düğümü olarak geçmiştir. Bu düğümünde iki türü görülmektedir. İç Anadolu’da kullanılan düğüm şeklinde iplik çözgü çiftinin önce öndeki sonra arkadaki teline dolanarak bağlanan düğümdür. Batı Anadolu’da kullanılan düğümde aynı işlem ters uygulanmaktadır. Bu değişiklik halının kalitesini etkilememekte yalnızca Batı Anadolu’da dokunan halıların hav kesiminde kolaylık görülmektedir.
Halı: Pamuk kıl ipek yün ipliklerin halının boyuna yan yana dizilmesinde meydana gelen çözgü iskeletinin her çift teline yün ipek floş iplerinin değişik tekniklerle ilme bağlanıp üzerine atkı ipliği kirkitle sıkıştırılmak suretiyle dokunan havlı yüzlü dokumadır. Halı imalinde atkı sayısı iki veya üçtür. Yurdumuzda genellikle iki atkı kullanımı görülmektedir. Birkaç sıra dokuma yapıldıktan sonra ilmeler halı makası ile istenilen yükseklikte kesilmektedir. Son yıllarda desene göre havları kabartmalı olarak kesilen halılar da görülmektedir. Yaygı örtü yastık vb. olarak kullanılmaktadır.
Halı dokumalarda genellikle iki tip düğüm görülmektedir.
1- Türk Düğümü (Gördes Düğümü – Çift Düğüm – Kapalı İlme): Manisa’nın Gördes kazasında kullanıldığından bu ismi alan yurdumuzda halı dokumalarda kullanılmaktadır dünya literatürüne de Türk Düğümü olarak geçmiştir. Bu düğümünde iki türü görülmektedir. İç Anadolu’da kullanılan düğüm şeklinde iplik çözgü çiftinin önce öndeki sonra arkadaki teline dolanarak bağlanan düğümdür. Batı Anadolu’da kullanılan düğümde aynı işlem ters uygulanmaktadır. Bu değişiklik halının kalitesini etkilememekte yalnızca Batı Anadolu’da dokunan halıların hav kesiminde kolaylık görülmektedir.
2- İran Düğümü (Sine İlmesi – Tek Düğüm – Açık İlme): Batı İran’daki bir yöreden adını alan Sine Düğümü olarak bilinmektedir. Bu düğümde iplik yalnızca çözgü çiftinin önündeki teline bağlanır diğer çözgünün arkasından geçirilip aşağı doğru çekilerek sıkıştırılmaktadır. İran düğümlü halılarda da iki atkı ipi kullanılmaktadır.
Uşak Konya Bergama (Yağcıbedir) Hereke Gördes Kula Ladik Sivas Milas Antalya (Döşeme altı) Fethiye Kırşehir Niğde Kayseri Isparta renk motif kaliteli halı üretimi yapan önemli halı merkezlerdendir.
Sumak dokuma aynı renkteki desen alanında desen ipliklerinin çözgü çiftlerine sürekli sarılması ile oluşmaktadır. Kendi alanında çözgülere sarıldığı gibi arkadan yana veya yukarı dönerek diğer desen alanlarında da sarılmaya devam etmektedir. Desen iplikleri dokuma yüzeyinde kabarıklık meydana getirmektedir.
Atkı ipliğinin kullanılmadığı sumak dokumalarda cicim zili halı teknikleri birlikte görülebilmektedir.
Çeyiz çuvalı namazlağ heybe yaygı gibi ev eşyalarının dokumasında tercih edilmektedir.
Düz atkılı ters sumak atkılı çapraz sumak balık sırtı sumak gibi çeşitleri bulunmaktadır.
Her desen ipliği kendi desen alanında enine üç üstten bir alttan atlayarak geçirilmektedir. Sıra tamamlandıktan sonra bir veya birkaç atkı atılarak sıkıştırılmaktadır. Verev desenlerde üç üstten bir alttan yapılan işlemler her sırada çözgü ipliği kaydırılarak devam ettirilmektedir. Bazen hem dik hem de verev dokuma birlikte olduğu gibi cicim tekniği ile karışık olarak yapılanları da görülmektedir.
Kalın kaba görünümlü zilinin çözgüsü genellikle kıldan hazırlanmaktadır. Yörük köylerinde hala dokunmakta olan zililerin dokuma tekniğine her desen uygulanamadığından eski desenlerde değişiklik görülmektedir. Zili dokumalar çeşitli çadır eşyası ekin çuvalları minder yastık yaygı gibi dokumalarda tercih edilmektedir.
Dokuma özelliklerine göre; düz çapraz çerçeveli damalı zili gibi çeşitleri bulunmaktadır.
Çözgü atkı iplikleri arasına renkli desen iplikleri atılarak sıkıştırılmak suretiyle meydana getirilen dokuma türüdür. Cicim tersten yapılan dokumadır. Atkısı kıl olanları da oldukça yaygındır.
Dokumanın yüzeyinde sonradan iğne ile işlenmiş gibi kabarık desenler oluşturmaktadır. Cicim dokumacılığında desenler oluşturulurken atkı iplikleri ile desen iplikleri sıra takip etmektedir. Atkı ipliği atıldıktan sonra yapılacak desene göre desen ipliği bir veya birden fazlı çözgü ipliği üzerinden atlatılarak desen oluşturulmaktadır.
Cicim dokumalarda dokumanın yüzeyinde meydana getirilen desenler ipliğin kalınlığına inceliğine serpme motifler halinde oluşuna göre değişik görünüm almaktadır.
Cicim dokuma ile heybe sofra altı gelin çuvalı hurç minder divan örtüsü tandır örtüsü namazlağ yaygı yastık vb. yapılmaktadır.
Cicim atkı yüzlü veya bezayağı tekniğiyle dokunmaktadır. Desen ipinin atılış şekline göre iki veya üç cicim çeşitleri görülmektedir.